Vrienden van de Streektaal Lochem

Streektaal in ‘t nieuws

Van elke stad een getekend panorama en gedicht in dialect
























                        Onderzoeker vindt eeuwenoude dialectrijmen


Jasper van Loo


De Stentor, 17 augustus 2017


Zwolle / Deventer


Goaitsen van der Vliet (65) vond tijdens een onderzoek naar de Twentse taal- en letterkunde een boekje met eeuwenoude dialectrijmen over twaalf niet-Twentse plaatsen in Overijssel. Niet eerder werden zulke oude teksten in de dialecten van deze plaatsen gevonden.

Het oude dialect in de gedichtjes zegt iets over de plaatselijke tongvallen en vroegere taalontwikkelingen. De gedichten geven een kijkje in het dagelijks leven aan het einde van de achttiende eeuw. Ze gaan over gebeurtenissen en bestaande personen in Zwolle, Deventer, Kampen, Meppel, Hasselt, Zwartsluis, Genemuiden, Oldemarkt, Steenwijk, Blokzijl, Kuinre en Vollenhove.

Van iedere stad is er een getekend panorama en een gedicht van zestien regels in het toenmalige dialect. Voor alle steden is dit de oudste bron van de stadstaal. Door speurwerk vond Van der Vliet enkele jaren terug het geschrift “zestienregelige verzen in den tongval van twaalf Overijsselsche steden. Met penteekeningen van deze steden”, dat zich bevindt in het archief van de Leidse Universiteitsbibliotheek. Over het handschrift is niet eerder gepubliceerd. “Ik vond het erg interessant en ben er meteen ingedoken. Ik wilde weten wanneer, door wie en waarom het was gemaakt. Ik wil het bestuderen dan eigenlijk niet aan iemand anders overlaten. Noem het liefhebberij”.



                                        De eerste zin van enkele gedichten:


                                        Steenwijk: Jan kump gauw ries in de Kaarke

                                        Vertaling: Jan, kom eens gauw in de kerk


                                        Zwolle: Mijn Vrind ik wol wel mittow etten

                                        Vertaling: Mijn vriend, ik zou wel bij jou willen eten


                                        Kampen: Ik ette Kettelkoek mit Krunten

                                        Vertaling: Ik eet ketelkoek met krenten


                                        Genemuiden: Haerm’ haeelt Maerchien van de Baakker

                                        Vertaling: Harm haal Margje van de bakker


                                        Deventer: Lambertus kleyd Oeu Rok en Hembt an

                                        Vertaling: Lambertus trek je rok en hemd aan



Het was het begin van een intensieve jarenlange zoektocht naar de oorsprong en de achtergrond van de twaalf gedichten in dialect. “De twaalf gedichten bleken allemaal bij de verkeerde stedenplaatjes te staan. Het vinden van de juiste combinaties heeft veel tijd gekost, maar het was leuk om te doen. Met de hulp van streektaalkundige Philomène Bloemhoff heb ik alle gedichten aan de juiste steden gekoppeld.” In het jaarboek “Overijsselse Historische Bijdragen 2016” heeft Van der Vliet een uitgebreid artikel over de gedichten gepubliceerd, maar een half jaar lang kwam er geen enkele reactie. Daarom stuurde hij het artikel onlangs naar de historische verenigingen in de betreffende plaatsen. De reacties stromen nu binnen. “Bijna alle aangeschrevenen gaan er iets mee doen. Ik heb lang niet alle personen in de gedichten thuis kunnen brengen, maar wat mij betreft is het nu wel klaar. Ik hoop dat anderen het onderzoek nu gaan voortzetten.”





Terug